Mutluluk Nedir Sorusuna Cevap:Aristoteles

Mutluluk Nedir? – “Bir bulutla kış olmaz, bir çiçekle yaz gelmez.” Demiş Aristoteles bundan 2400 yıl önce.

Nasıl açan bir tek çiçek ya da yaşanan bir tek sıcak gün yazın geldiğini kanıtlayamazsa, size haz veren birkaç anın ardından da hakiki mutluluğu bulduğunuzu söyleyemezsiniz.

Ona göre hakiki mutluluk kısa süreli bir haz değildir. Çocukların mutlu olamayacağını düşünür, hakiki mutluluğun daha uzun bir yaşam gerektirdiğini öne sürer.

Sokrates ve Platon gibi Aristoteles de “Nasıl yaşamalıyız?” sorusu üzerine çok düşünmüştü. Ve en yalın haliyle cevabı “ mutluluğu arayın” oldu. Mutluluk arayışı ne anlama gelir?

Mutluluğu arayın dediğinizde çoğu kişi eğlenebilmenin bir yolunu düşünür. Sizin için mutluluk tatile çıkmak, arkadaşlarınızla vakit geçirmek, kitap okumak, müzik dinlemek ya da … olabilir.

Aristoteles’e göre tüm bunlar iyi bir yaşamın parçası olabilirdi ama tek başına iyi bir yaşam olamazdı. Aristoteles’in kullandığı “eudaimonia”(yudemonia) diye bir sözcük var.

Mutluluk olarak çevrilse de “gelişim” yada “başarı” demek daha doğru olur. Gerçi tam olarak karşılığı da yok.

Eudaimonia güzel bir yemek yediğinizde ya da tuttuğunuz takım maçı kazandığında tadacağınız hoş hislerden daha fazlasıdır. Günümüzde mutluluk dediğimizde aklımıza kendimizi nasıl hissettiğimizden başka bir şey gelmediği için onu kavramak baya zor.

Bir çiçek düşünün. Onu sular, yeterince ışık almasını sağlarsanız yavaş yavaş büyüyen bir filizin çiçek açmasını sağlayabilirsiniz. Onu ihmal eder, karanlıkta bırakır, böceklerin yapraklarını kemirmesine izin verirseniz ölür ya da işlevsiz bir ota dönüşür.

İnsanlarda çiçekler gibi gelişirler ancak çiçeklerden farklı olarak seçimlerini kendileri yaparlar. Aristo, bir insan için en iyi yaşam şeklinin aklımızın güçlerini kullandığımız bir yaşam olduğu sonucuna varmıştır.

Aristoteles, hakkında bilmediğimiz şeylerin hatta ölümümüzden sonraki olayların bile eudaimoniamıza katkı sağlayabileceğine inanıyordu. Siz öldükten sonra olan şeyler mutluluğunuzu nasıl etkileyebilir ki?

Bir ebeveyn olduğunuzu düşünün ve mutluluğunuz kısmen çocuğunuzun geleceği için beslediğiniz umutlara dayansın. Çocuğunuz sizin ölümünüzden sonra ciddi bir hastalığa yakalanırsa, eudaimonianız bundan etkilenecektir.

Aristoteles’e göre, siz hayatta olmasanız ve çocuğunuzun hastalığından aslında haberdar olmasanız bile yaşamınız kötüye gitmiş olacaktır.

Bu örnek mutluluğun nasıl hissettiğinizle ilgili bir mesele olmadığını açıkça ortaya koyuyor. Bu bağlamda düşünüldüğünde mutluluk, yaşamdaki tüm başarılarınız ve önemsediğiniz insanların başına gelenlerden etkilenebilecek bir şeydir.

Kontrolünüz ve bilginiz dışındaki olaylar mutluluğunuzu etkilemektedir. Mutlu olup olmadığınız kısmen iyi şansa da bağlıdır.  Temel soru şudur “Eudaimonia şansımı arttırmak için ne yapabilirim?”

Aristoteles bu soruya “doğru karaktere sahip olun” karşılığını verir. Doğru zamanda doğru duyguları hissetmeniz gerekir, bunlarda sizi doğru davranmaya götürür.

Bu kısmen nasıl yetiştirilmiş olduğunuzla ilgili bir meseledir, çünkü uygun alışkanlıkları geliştirmenin en iyi yolu, onları küçük yaşlarda edinmektir. Şans burada da devreye girer.

İyi davranış kalıpları erdemleri, kötü olanlar ise kusurları doğurur. Birçok modern filozof, erdemleri geliştirmenin önemi konusunda Aristoteles’in haklı olduğuna, mutluluğun ne olduğuna ilişkin görüşünün eksiksiz ve ilam verici olduğuna inanır.

Yaşamdan aldığımız hazzı artırmanın yollarını aramak yerine, daha iyi bir insan olmaya ve doğru şeyleri yapmaya çalışmalıyız. Yaşamı daha iyi kılan şey budur.

 

Buraya kadar anlattıklarım saf bir şekilde Aristo’nun görüşleridir. Bir süre Filozofların önemli düşünceleri hakkında sizleri bilgilendireyim, ondan sonra Şizofren Filozof olarak kendi düşüncelerimi anlatmaya başlayabilirim.

 

Cevap Yaz